Funkcje Systemu Zarządzania Bazą Danych (SZBD)

Funkcje Systemu Zarządzania Bazą Danych (SZBD)

ZAGADNIENIA

  • Definicja Systemu Zarządzania Bazą Danych (SZBD)
  • Historia powstania SZBD
  • Funkcje SZBD: niezależność danych, ochrona danych, ochrona spójności bazy, szybki dostęp do bazy, tworzenie kopii zapasowych i zarządzanie nimi, przywracanie bazy danych po awarii.

 SZBD – Systemy Zarządzania Bazą Danych

System Zarządzania Bazą Danych – SZBD (DBMS – Database Management System) to oprogramowanie umożliwiające użytkownikom definiowanie, tworzenie i zarządzanie bazą danych oraz kontrolowanie dostępu do niej. Rozszerzając tę definicję, warto wspomnieć, że oprogramowanie to umożliwia dostęp do baz danych nie tylko użytkownikom, lecz także innym programom. Wszystkie powyższe czynności są możliwe dzięki zaimplementowanej obsłudze strukturalnego języka zapytań.

Funkcje SZBD

Powszechnie uważa się, że pierwszym systemem zarządzania bazą danych był system stworzony na potrzeby projektu Apollo dotyczącego lądowania człowieka na Księżycu. Ponieważ te zainicjowane przez prezydenta Kennedy’ego prace wymagały gromadzenia bardzo dużej ilości informacji, należało stworzyć system, który byłby w stanie udźwignąć mechanizm dostępu i modyfikacji informacji przy bardzo dużej ilości danych. Wykonania tego przedsięwzięcia podjęła się organizacja NAA (North American Aviatiori), która stworzyła GUAM (Generalized Update Access Method) – system modyfikacji i dostępu. W połowie lat 60. ten oparty na hierarchicznej strukturze system był rozwijany przez firmę IBM, którą przyłączono do NAA. GUAM był podstawą projektu IMS (Information Managament System). Kolejnym krokiem w rozwoju systemu zarządzania bazą danych było powstanie nowego systemu baz danych – systemu sieciowego. Zarządzany był przez produkt firmy General Electric – IDS (Integrated Data Store). Badania nad rozwojem systemów przetwarzających i gromadzących dane były przedmiotem zainteresowań nie tylko przedstawicieli rządu, lecz także finansistów i biznesmenów. Na konferencji CODASYL (Conference on Data System Lenguages) postanowili oni ukierunkować prace związane ze standardem tych systemów.

W 1965 roku powstała grupa do spraw przetwarzania danych – List Processing Task Furce. W 1967 roku zmieniła nazwę na DBTG (Data Base Task Group) i zajęła się wytyczaniem standardów dla systemów umożliwiających przetwarzanie danych i tworzenie baz danych. Propozycje standardów dla SZBD podane przez DBTG były podstawą tworzenia systemów zarządzania bazą danych, mimo iż nie zostały przyjęte przez ANSI (American Sational Standards Institute). Kolejnym krokiem były systemy tworzone po 1970 roku, kiedy to E.F. Codd opublikował swoją słynną pracę będącą do dziś podstawą założeń wszystkich relacyjnych systemów zarządzania bazą danych RDBMS.

Systemy Zarządzania Bazami Danych (Data Base Managment System – DBMS) pełnią funkcję pośrednika pomiędzy zapisanymi danymi a użytkownikiem bądź programem chcącym z tych danych skorzystać. Sprawiają, że programy (aplikacje) nie muszą mieć zaimplementowanej obsługi zapisu plików na dysku, jak również logicznej organizacji danych w tych plikach. Wszystkie te zadania SZBD biorą na siebie. Funkcja ta nazywana jest niezależnością danych. Oprócz organizacji przechowywanych danych należy zapewnić im odpowiednią ochronę, zarówno przed nieprawidłowym działaniem programów, jak i przed dostępem ze strony nieuprzywilejowanych aplikacji i użytkowników. Funkcja ta nazywana jest ochroną danych. Przechowywane w bazie danych informacje należy też zabezpieczyć, aby były logicznie spójne i odpowiadały rzeczywistości. Efekt ten osiąga się przez wprowadzanie więzów spójności, które pomagają realizować kolejną funkcję SZBD, jaką jest ochrona spójności. Funkcją, która wpływa na atrakcyjność SZBD, jest możliwość uzyskania szybkiego dostępu do danych, ich sortowania i modyfikacji. Kontrolując spójność danych, SZBD zapewnia również współbieżny dostęp do danych wielu użytkownikom i pilnuje, aby wykonywane przez nich operacje nie naruszyły spójności bazy danych. Bardzo istotną cechą jest możliwość tworzenia kopii zapasowych, zarządzania nimi oraz odtworzenia bazy danych po awarii.

Oprócz wielu możliwości, jakie dają SZBD, nie są one wolne od wad. Ponieważ oferują bardzo wiele nowoczesnych funkcji, wzrasta ich złożoność, co pociąga za sobą konieczność zapoznania się z bardzo obszerną dokumentacją. Mimo stale prowadzonych prac nad polepszeniem wydajności tych systemów, nadal wymagają zapewnienia dużych przestrzeni dyskowych i zasobów pamięci operacyjnej. W przypadku komercyjnych produktów znaczna jest też cena SZBD, która może być uzależniona od liczby procesorów wykorzystywanych w urządzeniu serwerowym. Do kosztów należy zaliczyć również opłaty za szkolenia pracowników, koszty przeniesienia systemu, koszty generowane przez audyt i bezpieczeństwo. Utrzymywanie scentralizowanego DBMS i uzależnienie od niego wielu aplikacji (np. dwieście stron internetowych korzysta z jednego serwera bazy danych) w wypadku awarii systemu uniemożliwia pracę wszystkich powiązanych z nim aplikacji.

SPRAWDŹ SWOJĄ WIEDZĘ

  1. Wytłumacz pojęcia: dane, baza danych, system zarządzania bazą danych.
  2. Co to jest CODASYL?
  3. Omów pojęcie niezależności danych.
  4. Wymień wady SZBD.
  5. Na czym polega spójność danych?